Wśród najważniejszych problemów współczesnej medycyny ochrona zdrowia kobiet w okresie rozrodczym wysuwa się na plan pierwszy. Rozwój nauki i opieki zdrowotnej nad kobietą ciężarną i dzieckiem pozwolił na wyeliminowanie lub zmniejszenie częstości występowania wielu procesów chorobowych stanowiących istotne zagrożenie dla życia dziecka lub prowadzących do jego kalectwa.
Jednym z najcięższych zaburzeń pozostających w związku przyczynowym z nieprawidłowo przebiegającą ciążą, okresem ciążowo-porodowym i noworodkowym są choroby ośrodkowego układu nerwowego (w tym także zespół mózgowego porażenia dziecięcego). Ten rodzaj chorób powoduje, zdaniem Majewskiej (1967), a także Albermana i wsp. (1970), co najmniej 30% trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego u dzieci. Ze względu na rozległość tematu w rozdziale niniejszym zostaną omówione najczęściej stwierdzane i najważniejsze z nich (wg Brzozowskiej i wsp., 1976; Czochańskiej--Kruk i wsp., 1971; Michałowicza i Slenzak, 1982, 1983). Nfe wszystkie z nich odpowiedzialne są bezpośrednio za powstawanie zespołu mózgowego porażenia dziecięcego, jednak granice etiologiczne i patogenetyczne tych zespołów chorobowych są płynne. Ten sam niekorzystny czynnik działający w różnych okresach rozwoju zarodka i płodu może powodować zespoły chorobowe
o różnych obrazach klinicznych. Dlatego też wydaje się być uzasadnione choćby w dużym skrócie omówienie przyczyn uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego związanych z nieprawidłowo przebiegającym okresem ciąży, ciążowo-porodowym i noworodkowym, nawet jeśli nie wszystkie one mają bezpośredni związek z etiologią i patogenezą mózgowego porażenia dziecięcego.
W zależności od okresu rozwoju, w którym zadziałał czynnik szkodliwy (komórka jajowa, zarodek, płód), rozróżnia się w zasadzie następujące zaburzenia: 1) genopatie, gametopatie i blastopatie, 2) embriopatie, 3) fetopatie (Palitzsch, 1976).
Genopatie i gametopatie (zaburzenia niezapłodnionych komórek — plemnika lub komórki jajowej) oraz blastopatie (zaburzenia występujące w fazach podziału komórek jajowych od momentu zapłodnienia do pierwszego uderzenia serca, tj. do 3 tygodnia życia zarodkowego) nie są w zasadzie, z wyjątkiem aberracji chromosomowych, przedmiotem rozważań neurologicznych, ponieważ zarodki nimi dotknięte na ogół giną przedwcześnie; uszkodzenie ich w tym okresie kończy się zwykle poronieniem samoistnym.
Z doświadczenia klinicznego wynika, że największe znaczenie mają zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym powstałe w okresie zarodkowym (embriopatie), płodowym (fetopatie) i okresie okołoporodowym.
Do powstania embriopatii dochodzi w pierwszym kwartale ciąży; ściślej mówiąc embriopatia jest to uszkodzenie zarodka między 15 a 75 dniem rozwoju (Chazanow, 1983), a więc w okresie tworzenia się licznych narządów i układów (organogenezy). Dlatego też embriopatie charakteryzują się przede wszystkim występowaniem licznych wad wrodzonych, w tym także ośrodkowego układu nerwowego. U dzieci z embriopatiami stwierdza się różnorodne objawy neurologiczne, a także różnego stopnia opóźnienie w rozwoju psychoruchowym. Procesy chorobowe przebyte w późniejszym okresie ciąży wykazują w obrazie klinicznym i anatomopatologicznym wyraźne różnice w porównaniu ze stwierdzanymi w pierwszym kwartale ciąży (a więc w okresie zarodkowym). Stają się one już bardziej zbliżone do zmian, jakie stwierdza się u noworodków, a podobieństwo jest tym większe, im później zadziałał czynnik uszkadzający. Zaburzenia powstałe w tym okresie rozwoju stanowią także najczęstszą przyczynę mózgowego porażenia dziecięcego.
Źródło:
- Solgar apteka
- Dogoterapia jako forma wspierająca rehabilitację dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym (studium przypadku) / Agnieszka Kamyk-Wawryszuk.// Wychowanie na co Dzień. - 2007, nr 6, s. 20-21
- Apteka internetowa
